تلاش شما خواهر گرامی برای جلب رضایت خداوند متعال و اهتمامتان به رعایت ارزشها و احکام مترقی اسلام ستودنی و موجب تقدیر است. امید است پاسخ ما بتواند گره اى از مشکلات شما جوانان محترم و مشتاق پاکى و پاکدامنى را باز کند که این بهترین پاداش به حسن اعتمادتان خواهد بود.از آن جا که تمایل به پوشش وحجاب از درون فطرت زن سرچشمه می گیرد بنابراین تمایل شما به حجاب وپوشش امری فطری است که خداوند در درون انسان ها به ودیعه نهاده است. پرسشگر گرامی در صحت کاری که انجام می دهید به خود شک راه نداده و با استقامت و امید هر چه بیشتر آن را ادامه دهید. در ادامه به صورت مختصر مطالبی پیرامون حجاب و برترین نوع پوشش اسلامی ارائه می شود:
حجاب در لغت به معنای مانع، پرده و پوشش آمده است. استعمال این کلمه، بیش تر به معنی پرده است. این کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می دهد که پرده، وسیله ی پوشش است، ولی هر پوششی حجاب نیست؛ بلکه آن پوششی حجاب نامیده می شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد.
حجاب و پوشش نشانگر عفت است و عفت یکی از ارزشهای وجود انسانی است و در کنار آن ارزشهای فراوان دیگری نیز وجود دارد. این تلقی که اگر کسی حجاب داشت شخصیت کامل دارد و بیحجاب شخصیت خود را از دست داده است، مقبول و پسندیده نیست. حجاب و پوشش صحیح زنان یکی از عوامل بسیار مؤثر در حفظ خانواده است. زنی که خودسرانه جلوهگری کند، آتش هوس مردان را میافروزد و چشم و دل سبکسران را بیاختیار به دنبال خود روان میکند. هزاران پرونده جنایی و ناموسی، فحشا و روابط نامشروع بیشمار از عواقب تلخ بلای بیحجابی و بدحجابی است که گریبان دنیای امروز را گرفته است.
حجاب، حصار و حریم عفت زن و سنگر محکمی است که راه ورود فساد و هرزگیها را سد میکند و به زن شخصیت و احترام میبخشد تا ملعبه شهوات و بازیچه بوالهوسیها قرار نگیرد. در جامعهای که زنانش با حجاب صحیح و پوشش کامل رفت و آمد کنند، جوانان هم با خاطری آرام به کار خود مشغول میشوند و دور از هر گونه تحریک بیجا و خیال خام، در زمان مناسب، با رضایت و خرسندی به تشکیل خانواده علاقمند میگردند و ازدواج میکنند.
حجاب، به معنای پوشش اسلامی بانوان، دارای دو بُعد ایجابی و سلبی است. بُعد ایجابی آن، وجوب پوشش بدن و بُعد سلبی آن، حرام بودن خودنمایی به نامحرم است؛ و این دو بُعد باید در کنار یکدیگر باشد تا حجاب اسلامی محقق شود؛ گاهی ممکن است بُعد اول باشد، ولی بُعد دوم نباشد، در این صورت نمی توان گفت که حجاب اسلامی محقق شده است.
در قرآن مجید بیش از ده آیه در مورد حجاب و حرمت نگاه به نامحرم وجود دارد. یکی از این آیات، آیه 59 سوره احزاب است:« یا ایهاالنبی قل لازواجک و بناتک و نساءالمومنین یدنین علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین و کان الله غفورا رحیما» (ای پیامبر، به زنان و دخترانت و نیز به زنان مومنین بگو خود را بپوشانند تا شناخته نشوند و مورد اذیت قرار نگیرند. و خداوند بخشنده مهربان است.)
جلاب به معنای یک پوشش سراسری است؛ یعنی زن باید همه اندامش پوشیده باشد تا همچون گلی لطیف از دسترس هوسرانان مصون و محفوظ باشد.
هدف و فلسفه حجاب
هدف اصلی تشریع احکام در اسلام، قرب به خداوند است که به وسیلهی تزکیهی نفس و تقوا به دست می آید:
از قرآن کریم استفاده می شود که هدف از تشریع حکم الهی، وجوب حجاب اسلامی، دستیابی به تزکیهی نفس، طهارت، عفت و پاکدامنی است. حجاب و پوشش زن به منزلهی یک حاجب و مانع در مقابل افراد نامحرم است که قصد نفوذ و تصرف در حریم ناموس دیگران را دارند.
بررسى رابطه حجاب با سلامت روانى زنان
شکى نیست که حجاب و پوشش تأثیر زیادى بر روح و روان زن دارد. عفاف و پوشیدگى براى زن همچون سد و حفاظى است که در سایه آن از هر ذلّت و تحقیرى در امان مى ماند. دین اسلام با واجب کردن حجاب، مى خواهد زن بازیچه دست شهوت پرستان نباشد و ارزش او به میزانى تنزّل نکند که تنها وسیله اى شود براى اطفاء شهوت ها.
زن به دلیل این که عواطف و احساسات قوى ترى نسبت به مرد دارد، از نظر روانى نفوذ پذیرتر از مرد است و در بین عوامل بیرونى، بیشتر از مرد متأثّر مى شود. این تأثّر و نفوذپذیرى وقتى از سوى شوهر باشد، باعث مى شود وحدت و یگانگى روانى زن حفظ شود، اما وقتى از چند منبع باشد (و آن زمانى است که زن بدون حجاب در اجتماع مردان نامحرم حاضر مى شود،) به آسانى تحت تأثیر روانى و عاطفى آنان قرار مى گیرد و وحدت روانى او از بین مى رود و با از بین رفتن وحدت روانى، دچار اضطراب و آشفتگى مى شود (حجاب از دیدگاه روانشناسى).
اثر مهم حجاب براى زن، طهارت و پاکى قلبى است که مقدمه اى براى رسیدن به سلامت قلبى (قلب سلیم) است و از آن در روانشناسى به «سلامت روانى» تعبیر مى شود.
در روایات نیز به تأثیر روانى حجاب بر زن اشاره شده است. امام على (علیه السلام) در وصیّت خود به امام حسن (علیه السلام) مى فرماید: «وَاکْفُفْ عَلَیْهِنَّ مِنْ اَبْصارِهِنَّ بِحِجابِکَ اِیّاهُنَّ، فَاِنَّ شِدَّهَ الْحِجابِ اَبْقى عَلَیْهِنَّ.»؛ (زنان را) در پرده حجاب نگاه دار تا نامحرمان را ننگرند، زیرا که سخت گیرى در پوشش، عامل سلامت و استوارى آنان است. (نهج البلاغه نامه 31)
همچنین آن حضرت در حدیث دیگرى مى فرماید: «صِیانَهُ الْمَرْاَهِ اَنْعَمُ لِحالِها وَ (اَدْوَمُ) لِجَمالِها»؛ پوشش و حجاب براى حال زن بهتر است و سبب دوام زیبایى او مى شود. (مستدرک الوسائل، ج 14، ص 255)؛ منظور از حال زن در این حدیث، وضعیت روانى اوست که رعایت حجاب سبب تعادل آن مى شود. و نیز پیامبر خدا (صلى الله علیه و آله) مى فرماید: «خَیْرُ نِسائِکُم اَلْعَفیفَهُ»؛ بهترین زنان شما زنان پاکدامن و عفیف اند. (الکافى 1367، ج 5، ص 324)؛
در یک بررسى ساده مى توان به طور جزئى تر به آثار حجاب در سلامت روانى زن پى برد.
در این جا به بعضى از آثارى که حجاب در سلامتى و آرامش روانى زنان دارد، اشاره مى کنیم .
1- امنیت
اگر انسان ها در زندگى روزمرّه خود و در کوچه و خیابان، محل کار، تحصیل و حتى داخل منزل احساس امنیت نکنند و دائما در ترس و دلهره باشند، به تدریج دچار اضطراب مى شوند. در این میان زنان به دلیل ویژگى هاى شخصیتى و موقعیت اجتماعى شان، آسیب پذیرى بیشترى دارند و طبعا نیاز بیشترى به امنیت دارند. زیرا در بین جوامع بشرى همیشه مردانى وجود دارند که به جهت نداشتن تربیت صحیح انسانى، به دنبال فرصتى هستند تا زنان را مورد سوء استفاده هاى جنسى قرار دهند و یا حداقل مردانى که زمینه هاى انحرافى در آنها وجود دارد، و به تعبیر قرآن «فِى قَلْبِهِ مَرَض» (احزاب، 32) یعنى بیمار دل هستند، با دیدن کوچک ترین محرّک جنسى، عنان اختیار را از کف داده و نسبت به زنان بى حرمتى روا مى دارند. آیه 59 سوره احزاب (که قبلا به آن اشاره شد) بر پوشش زنان به عنوان حفاظ در مقابل آزار و اذیت دیگران تأکید دارد.
2- ارزشمند شدن زن
یکى دیگر از ثمرات حجاب براى زن، گران بهاتر شدن او براى مرد و در نتیجه، به وجود آمدن عشق است که لذّت بخش ترین عواطف انسانى است. نیاز به دوست داشتن و محبوب دیگران واقع شدن، همچنان که «مزلو» روانشناس غربى در سلسله مراتب خود به آن اشاره کرده، یکى از نیازهاى مهم هر انسان است. میزان این نیاز در زنان بیش از مردان است؛ زیرا موجودیت روانى و شخصیتى زن به این است که مورد توجّه و محبت دیگران، به ویژه نزدیکانش مثل پدر، مادر، شوهر و فرزندان واقع شود، به طورى که اگر این جایگاه را نداشته باشد امید خود را در زندگى از دست مى دهد؛ به عبارت دیگر، شکست در عشق، شکست در همه چیز اوست.
اگر زنان مورد بى مهرى و بى توجهى قرار گیرند و یا تحقیر شوند، بیش از دیگران در معرض ناراحتى ها و مشکلات روانى قرار مى گیرند و سلامت روانى خود را از دست مى دهند. آنان زمانى مى توانند این نیاز را در خود تأمین کنند که ارزش واقعى خود را به عنوان یک انسان از دست ندهند. مسئله مهم این است که زن از چه راهى مى تواند ارزش واقعى خود را حفظ کند؟ اسلام و سایر ادیان الهى بهترین عامل حفظ ارزش زن را «حجاب» مى دانند. بى تردید حجاب و خوددارى هاى ظریفانه زن، او را در نظر مرد محبوب مى کند و مرد را آماده فداکارى و جان فشانى براى او مى کند. در واقع نقش مهم حجاب براى زن حفظ جایگاه معشوقیت اوست. موانعى که حجب و عفّت زنان در برابر شهوت مردان ایجاد کرده، خود عاملى است که عاطفه و عشق شاعرانه را پدید آورده و ارزش زن را در چشم مرد بالا برده است. (تاریخ تمدن، ج 1، ص 60).
3- تعدیل غریزه خودنمایى و تبرّج
پوشش و حجاب به دلیل اینکه نقش اساسى در متعادل کردن غریزه خودنمایى و تبرج زن دارد، عامل مهمى براى جلوگیرى از بخش بزرگى از اضطراب ها و دغدغه هاى فکرى زن محسوب مى شود، زیرا آزادى زن در خودآرایى و به نمایش گذاردن جلوه هاى زنانه در جامعه، باعث افراط در تجمّل و توجّه به زیبایى هاى ظاهرى مى شود، که این توجه افراطى مى تواند سبب بروز اختلال هاى روانى در زن شود.
توضیح این که وقتى زن مکشوف و آرایش کرده در بین مردان ظاهر مى شود، طبعا عده اى خوششان مى آید و او را مورد تحسین و تکریم (ظاهرى) قرار مى دهند. به همین جهت دائما سعى مى کند وضع ظاهرى خود را طورى قرار دهد که بیشتر مورد پسند آنها واقع شود. معمولاً این گونه زنان و دختران براى اینکه زیباتر شوند، هر روز وقت زیادى را صرف آرایش و تقلید از مدهاى جدید مى نمایند. این روند مى تواند ناراحتى هاى روانى زیادى را براى آنان ایجاد کند و به دلیل اینکه همیشه کارها به دلخواه پیش نمى رود، باعث بروز نگرانى هایى براى آنها مى شود.
4- محافظت از عواطف انسانى زن
یکى از تفاوت هاى آشکار بین زن و مرد تفاوت در میزان عواطف و احساسات است. خداوند متعال احساسات و عواطف زن را قوى تر و متنوع تر از مرد قرار داده است. نقش این عواطف در زندگى انسان بسیار مهمّ و حیاتى است به طورى که بدون وجود آن، ادامه زندگى ناممکن مى شود. آنچه در اینجا توجّه به آن بسیار حائز اهمیّت است، این است که چگونه باید از این منبع بسیار با ارزش حفاظت کرد و در رشد و گسترش آن کوشید تا خرابى و فساد در آن راه نیابد و نسل بشرى متضرّر نگردد؟ اسلام با واجب کردن حجاب، بهترین راه را براى حفظ و بقاء عواطف و احساسات با ارزش و انسانى زن تعیین کرده است. عواطفى که اگر در زن نابود شود نه تنها هسته روانى زن را تهدید مى کند و او را دچار مشکلات روانى حادّ مى کند، بلکه جامعه انسانى را نیز به نابودى مى کشاند.
5- پایبندى به اصول اخلاق انسانى
یکى از ضرورى ترین نیازهاى بشریت در رسیدن به سلامت روانى، اخلاق و پایبندى به اصول آن است. انسان زمانى مى تواند به سلامت و آرامش روانى برسد که در سایه ایمان و اخلاق زندگى کند. حفظ اخلاق و ایمان جوامع و برقرارى صلح و صفا بستگى زیادى به حفظ حجاب و حریم زن و مرد دارد. اینجاست که ما مى توانیم به ارزش حجاب و پوشش زن پى ببریم و آن را به عنوان عاملى مهم در حفظ اخلاق و راهى براى رسیدن به سلامت روانى زنان و بالتبع سایر افراد محسوب کنیم.
6- حفظ استوارى خانواده
یکى دیگر از آثار و فواید حجاب که در سلامت روانى زنان تأثیر دارد، نقشى است که در پایبندى همسران به پیمان مقدّس ازدواج دارد. زیرا حجاب و پوشش باعث مى شود زن از نگاه هاى آلوده مردان هوس باز و گرفتار شدن به دام عشق هاى آزاد محفوظ بماند و به زندگى و خانواده خود وفادار باشد. از طرف دیگر شیوع بى حجابى و بى بندوبارى، باعث مى شود شوهران به جاى توجّه و محبت به همسران شان، به دنبال لذّت جویى از زنان آرایش کرده کوچه و بازار باشند و زنان نیز از جلوه گرى و طنّازى براى به دام انداختن مردان بیگانه، ابایى نداشته باشند و در نتیجه عشق و علاقه بین همسران از بین رفته و باعث فروپاشى خانواده شود.
مهمتر از همه اینکه حجاب مانند نماز و روزه و سایر احکام عبادی جنبه فردی و خصوصی ندارد که بی توجهی به آن و عدم مراعات آن دلبخواهی و برطبق هوا و هوس فرد باشد ودیگران درآن دخالت نکنند(البته با چشم پوشی از مسئله امر به معروف ونهی از منکر)بلکه مسئله ای است که بیشتر در عرصه جامعه و برخورد با دیگران ظهور پیدا می کند.
خواهر خوبم ناراحتی ها ومخالفت های اطرافیان شما نیز موقتی بوده وپوشش شما به مرور زمان، به صورت امری عادی وطبیعی در خواهد آمد. در مورد برخورد اطرافیان باید خاطر نشان شویم که توجه به این راهکارها می تواند مفید باشد:
الف. در مورد برخورد آنها می توانید از اصل خاموشی کمک بگیرید. به طور مثال اگر آنها گفتند؛ این خانم را ببین، شما واکنشی از خود نشان ندهید و با یک سلام از این مسئله عبور کنید. اگر این کار را انجام دهید بعد از چند وقت اطرافیان با حجاب شما خو می گیرند و دیگری کاری ندارند. اما اگر واکنش از خود نشان دهید، با این که از این کار چه بسا قصد تمسخر شما را ندارند، اما برای شوخی با شما از این کارها انجام می دهند.
ب. از اصل تقویت رفتار مخالف نیز می توانید به خوبی استفاده کنید. مثلاً وقتی آنها با رفتار مناسبی برخورد کردند، با آنها گرم و صمیمی برخورد کنید و اگر رفتارشان مناسب نبود، کم محلی کنید. این کار شما باعث تقویت رفتار درست آنها می شود و موجب حذف رفتار نادرست آنان می گردد.
به نظر می رسد شما هنوز در مورد حجاب در خود تزلزل دارید. این دودلی باعث می شود که وسوسه های شیطان نیز آغاز شود. شگرد شیطان، این دشمن قدیمی ما، این است که قبل از انجام یک کار مثبت آن را برای ما سخت و مشکل جلوه می دهد، همان طور که لذائذ دنیوی را خیلی با آب و تاب نمایش می دهد.
از این رو شما ابتدا عزم خود را جزم کنید، مطالعه می خواهید انجام بدهید، انجام دهید، بعد با آگاهی کامل اقدام به آراسته شدن به زیور حجاب کنید. اگر شما از جهت فکری به این نتیجه برسید که باید به صدف حجاب در آیید، مطمئناً احساس شما نیز که از آگاهی سرچشمه می گیرد، تغییر خواهد کرد.
به خدا اطمینان کنیم.
1. رعایت دستورات الهی سبب می گردد مورد توجه ویژه او قرار بگیریم.
2. ما وظیفه داریم به وظیفه و کاری که به عهده ی ما است، درست عمل کنیم. ضمناً به این ظاهر به اندازه ظاهر توجه کنیم، و دل دادگی ما به آن باطن باشد، زیرا او است که گشایش در کارها را می دهد؛ « وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً؛ و کسى که از خدا بترسد خدا برایش راه نجاتى از گرفتاریها قرار مى دهد». طلاق/2.
3. با بندگان مومن خدا ارتباط داشته باشیم.
4. آگاهی خود را نسبت به هر کاری که می خواهیم انجام دهیم افزایش دهیم.
کتاب جهت مطالعه ای بیشتر؛
کتاب حجاب شهید مطهری(ره).
در پایان توجه شما را به یک نکته دیگر جلب می کنم : همان طور که بقیه واجبات داراى مراتب مختلفى مى باشند حجاب نیز داراى مراتب متوسط، خوب و خوب تر است و چادر حجاب برتر بانوان محسوب مى گردد. پوشیدن چادر، پیروی از فرهنگ قرآن (سوره احزاب، آیه 59( و اقتدا به بهترین زن عالم حضرت فاطمه زهرا(س) است و به همین دلیل نشانه تمدن، آگاهی و رشد فرهنگی است پس در انتخاب خود ثابت قدم باشید.بنابراین اگر مطالعات خودتان را در زمینه ارزش و اهمیت و جایگاه حجاب و عفت بیشتر کنید و به این امر مهم یاور قلبی و یقینی پیدا کنید هرگز در برابر دیگران احساس حقارت و ضعف نخواهید کرد. اگر بدانید و باور داشته باشید در دستتان یک گوهر گرانبها و بسیار ارزشمندی هست هرگز با تمسخر و کنایه دیگران آن را دور نخواهید انداخت. پس هرچه بیشتر آگاهی و شناخت خود را از این صفت یعنی عفاف و حجاب و آثار ارزشمند روانشناختی و اخلاقی آن عمق ببخشید تا همراه با یک باور قلبی و یقینی پای بند آن باشید مطمئن باشید راهی که تا کنون داشته و دارید خطا نبوده . فقط باید آن را باور کنید و ثابت قدم بمانید و از وسوسه های شیطانی خود را دور نگه دارید.
